mainoff.gif
lastdyoff.gif
lastwkoff.gif
treeoff.gif
searchoff.gif
helpoff.gif
contactoff.gif
creditsoff.gif
homeoff.gif


The Daltaí Boards » Comhrá Oscailte as Gaeilge (Irish Only) » Archive through March 04, 2010 » An réamhfhocal 'idir' « Previous Next »

Author Message
Top of pagePrevious messageNext messageBottom of page Link to this message

Mbm
Member
Username: Mbm

Post Number: 257
Registered: 01-2006


Posted on Saturday, September 26, 2009 - 05:05 am:   Small TextLarge TextEdit PostPrint Post

Bíonn an-chuid cainte á déanamh ar an réamhfhocal "idir" sna graiméir, ach seo dhá cheist nár aimsigh mé freagraí orthu aon áit.

Ceist 1:

Nuair a bhíonn dhá ainmfhocal tar éis "idir", bíonn séimhiú orthu nó ní bhíonn, ag brath ar an chiall. Bíonn nuair is "an bheirt acu" an chiall agus ní bhíonn nuair is "sa spás eatarthu" an chaill:

bhí idir bhuachaillí agus chailíní ann
an bóthar idir Baile Átha Cliath agus Corcaigh

Tá sé sin ceart go leor, ach ní deirtear aon áit cad ba chóir a dhéanamh nuair nach bhfuil ach ainmfhocal amháin tar éis an réamfhocail. Mar sin, cé acu is ceart:

caint idir c(h)airde, na bóithre idir c(h)athracha na tíre, ...?

Ceist 2:

Cé acu tuiseal, ainmneach nó tabharthach, a leanann an réamfhocal seo? I bhfocail eile, cé acu díobh seo atá ceart:

idir Éire agus an Fhrainc, idir an t-oileán agus an bád (ainmneach)

nó:

idir Éirinn agus an Fhrainc, idir an oileán agus an mbád/bhád (tabharthach)

Beidh mé buíoch as aon soiléiriú. Tá mé bréan de na leabhair ghramadaí ar fad sin a dhéanann iarracht an ghramadach a "shimpliú" mar ceileann siad iomlán na fírinne orm!

Mo bhlag sa seanchló Gaelach:
www.cainteoir.com

Top of pagePrevious messageNext messageBottom of page Link to this message

Aonghus
Member
Username: Aonghus

Post Number: 8872
Registered: 08-2004


Posted on Saturday, September 26, 2009 - 06:12 am:   Small TextLarge TextEdit PostPrint Post

Feictear dom go bhfuil freagra ceist 1 ag na Bráithre:
4.10 Séimhítear an túschonsan nuair atá an t-ainmfhocal nó an t-ainm briathartha faoi
réir ag an réamhfhocal idir i bhfrásaí áirithe mar idir mhná; idir dhaoine (iolra), nó idir
bheag agus mhór; idir ghol agus gháire; idir chorp agus anam; idir fhuil agus chlábar ní
aithneoinn é (i dteannta a chéile), ach nach séimhítear d, t ar lorg agus: idir shúgradh agus
dáiríre; idir chléir agus tuath.
Ach ní shéimhítear i ndiaidh idir i gcásanna eile ina léirítear
- spás: idir breith is baisteadh; idir meán oíche agus maidin; idir dáil is pósadh;
- idir Corcaigh agus Gaillimh
- difríocht: is mór idir pingin agus punt
- i gcoinne a chéile: coimhlint idir Seán agus Maitiú

Mar sin, caint idir chairde, na bóithre idir cathracha na tíre [spás]

Top of pagePrevious messageNext messageBottom of page Link to this message

Smac_muirí
Member
Username: Smac_muirí

Post Number: 386
Registered: 06-2008
Posted on Saturday, September 26, 2009 - 06:42 am:   Small TextLarge TextEdit PostPrint Post

Bail ó Dhia ort a Mhichal.
Tá sé mínithe ag Aonghus romham.

1. Shéimheoinnse leis an focal aonair sin: idir chairde, idir chathracha srl.

2. Thabharfainn tuiseal áinsíoch/cuspóireach (ach gan an t-' roimh an alt a chailleadh): 'idir Éire agus an Fhrainc, idir an t-oileán ...'

Tagann an méid sin, 1. agus 2., lena bhfuil molta ag an Dálach ('Lenites except in certain ....; does not affect noun preceded by article)

Is maith liom an tuiseal tabharthach a chlos is a fheiceáil sa Nua-Ghaeilg, ach go stairiúil, thugadh 'eter' an t-áinsíoch/cuspóireach ina dhiaidh. Ag an gcainteoir maith, ní chloisfidh tú an tabharthach in éis an 'idir'. 'Idir Éire agus an Bhreatain' a chloisfear, agus déarfainn gur forcheartú ag cainteoirí maithe eile a thabharfas 'idir Éirinn agus an Bhreatain', má chloisfear ar chor ar bith é.

Maidir leis an alt a bhfuil 'idir' roimhe, géillim don 't'. Ní bhíodh 'd' = 't' san alt áinsíoch (a n-), ach ní Sean-Ghaeilg a labhraím ná a scríobhaim, nó is beag duine a d’éistfeadh liom!

Mar achoimre, caithimid, muintir na Nua-Ghaeilge, leis an alt i ndiaidh 'idir' mar Nua-Ghaeilg, ach caithimid leis an ainmfhocal i ndiaidh 'idir' mar a chaitheadh leis i bhfad siar. Níor fhéach mé an teoiric seo lena fháil amach an bhfuil sé ceart nó mícheart le focail éagsúla, ach is dóigh liom go mbeadh sé fíor ar an mórgóir ar aon chuma. Tá an tuiseal áinsíoch linn i gcónaí i gcomhchruth an tuisil ainmnigh. An cruth céanna atá ar an ainmfhocal sa dá thuiseal.

Top of pagePrevious messageNext messageBottom of page Link to this message

Ormondo
Member
Username: Ormondo

Post Number: 509
Registered: 04-2008
Posted on Saturday, September 26, 2009 - 11:42 am:   Small TextLarge TextEdit PostPrint Post

Bíonn an cheist chéanna idir chamáin agam minic go leor.

Tá sé mínithe go h-iontach grinn agaibh.

idir chamáin -> focal aonair
idir chamáin mhóra agus chamáin bheaga -> raon éagsúlachta
idir an camán agus an t-imreoir -> spás fisiceach
idir camán agus fear -> spás fisiceach
idir curaíocht na fuinseoige agus déanamh an chamáin -> spás ama

Is geal leis an bhfiach dubh a ghearrcach féin.

Top of pagePrevious messageNext messageBottom of page Link to this message

Taidhgín
Member
Username: Taidhgín

Post Number: 488
Registered: 07-2006
Posted on Saturday, September 26, 2009 - 01:36 pm:   Small TextLarge TextEdit PostPrint Post

Táim chun an téad seo a chur i gcló dom féin. Go raibh maith agaibh.

Top of pagePrevious messageNext messageBottom of page Link to this message

Mise Áine (Unregistered Guest)
Unregistered guest
Posted From: 213.202.132.26
Posted on Sunday, September 27, 2009 - 05:37 am:   Small TextLarge TextEdit PostPrint Post

Mise freisin! Go raibh maith agaibh uile. A Ormondo. fuair mé an nasc seo ó do bhlag, Rann na nGág, agus táim buíoch duit. Ar scáth a chéile...

Top of pagePrevious messageNext messageBottom of page Link to this message

Mbm
Member
Username: Mbm

Post Number: 258
Registered: 01-2006


Posted on Monday, September 28, 2009 - 06:38 am:   Small TextLarge TextEdit PostPrint Post

Go raibh maith agaibh as na freagraí. Tuigim anois gurb é freagra ar cheist #1 ná séimhiú agus gurb é freagra ar cheise #2 ná ainmneach (ar a gcuireann Seosamh "an t-áinsíoch/cuspóireach", ach is ionann dó siúd sa Ghaeilge agus an t-ainmneach, dar liomsa).

Mo bhlag sa seanchló Gaelach:
www.cainteoir.com

Top of pagePrevious messageNext messageBottom of page Link to this message

Derek Heffernan (Unregistered Guest)
Unregistered guest
Posted From: 86.46.170.203
Posted on Tuesday, September 29, 2009 - 10:26 pm:   Small TextLarge TextEdit PostPrint Post

Dia duit. Is ainm liom Dearg O'hEifeirnain agus ta mé in mo cónaí sa an straidbhaile beag i contana Iar Mhi i hEirreann. Ta mo la hiontach anois sim feicim an website. Níl me an-mhaith as gaelige ach ta me ag foghlaim!!! Is maith liom be ag caint do fearr no bheann,

slan leat,
Dearg

Top of pagePrevious messageNext messageBottom of page Link to this message

An_chilleasrach
Member
Username: An_chilleasrach

Post Number: 105
Registered: 01-2009
Posted on Wednesday, September 30, 2009 - 05:32 am:   Small TextLarge TextEdit PostPrint Post

Táimid go léir ag foghlaim, a Dheairg. Ar aon nós, tá tú i do shaineolaí faoi na rialacha ag baint leis an réamhfhocal idir anois! Fáilte.

Top of pagePrevious messageNext messageBottom of page Link to this message

Derek Heffernan (Unregistered Guest)
Unregistered guest
Posted From: 86.46.162.158
Posted on Wednesday, September 30, 2009 - 01:27 pm:   Small TextLarge TextEdit PostPrint Post

Lá maith agat an chilleasrach, Is oth liom a rá nach tuigim do. Ni doigh liom ta me an mhaith an ag tuigim fhocal mór ar chor ar bith.

Top of pagePrevious messageNext messageBottom of page Link to this message

Derek Heffernan (Unregistered Guest)
Unregistered guest
Posted From: 86.46.162.158
Posted on Thursday, October 01, 2009 - 09:16 am:   Small TextLarge TextEdit PostPrint Post

Ha Ha! Níl mé an saineolaí anois ach ní raibh mé riamh. Is ag duaisiúil mé is fearr.

Top of pagePrevious messageNext messageBottom of page Link to this message

Patraic Bacach (Unregistered Guest)
Unregistered guest
Posted From: 190.163.223.57
Posted on Thursday, October 15, 2009 - 07:02 pm:   Small TextLarge TextEdit PostPrint Post

Dia daoibh go léir. Tá athás an domhain orm an ait seo a fheiceail. Bhuail me ar an ait seo nuair a bhi me ag buscail rud eile. Tá mé i mo conaí i lár M.eirica Theas agus mar sin níl seans agam chun aon duine a ra as Gaeilge.
Tá ceist beag agam le "idir" ma ta mé ag scriobh cupla bhearsa.
An bhfuil an líne seo scriofa go maith..."Idir an deor agus an deoch....."

Top of pagePrevious messageNext messageBottom of page Link to this message

Abigail
Member
Username: Abigail

Post Number: 1159
Registered: 06-2006


Posted on Friday, October 16, 2009 - 05:50 am:   Small TextLarge TextEdit PostPrint Post

Fáilte romhat, a Phátraic!

Bhí ríomh-aithne agam cúpla bliain ó shin ar Ghaeilgeoir a bhí ina chónaí san Airgintín - Coffey/Ó Cofaigh ba shloinne dó.

Tá an ceart ar fad agat leis an líne seo, má tá deor áirithe agus deoch áirithe i gceist agat. Más trácht ginearálta é ar dorais agus deochanna agus deochanna an dorais agus mar sin de, mholfainn "Idir deor agus deoch."

Tá fáilte roimh chuile cheartú!



©Daltaí na Gaeilge